സഞ്ജയ് സുബ്രമഹ്ണ്യം: ഓര്‍മ്മയിലെ തോടി

Be Sociable, Share!

• 

സഞ്ജയ് സുബ്രമഹ്ണ്യം

ഒരു സംഗീതകുടുംബമായിരുന്നുവോ എന്റേതെന്നു പലരും ചോദിച്ചിട്ടുണ്ട്. സംഗീതാസ്വാദകരുടെ ഒരു കുടുംബത്തിലാണു ഞാന്‍ ജനിച്ചു വളര്‍ന്നത്. അതു സംഗീതജ്ഞരുടെ കുടുംബമല്ലായിരുന്നു. മറിച്ചു ഉശിരന്‍ രസികരുടെ ഭവനമായിരുന്നു. കര്‍ണ്ണാടക സംഗീതത്തില്‍ അതീവ തത്പരയായിരുന്നു എന്റെ മാതാപിതാക്കള്‍. എന്റെ ജനനം ഒരു ജനുവരി 21നായിരുന്നു, അക്കൊല്ലം ഡിസംബറില്‍ മ്യൂസിക് അക്കദമിയുടെ എല്ലാ കച്ചേരിക്കും അമ്മ പോയിരുന്നതു കൊണ്ട് അക്കാദമിയുടെ ലോബിയിലാകും പ്രസവമെന്നു പലരും കളിപറഞ്ഞിരുന്നു.

കുട്ടിക്കാലത്തെ എനിക്കു ചുറ്റും നിറഞ്ഞ സംഗീതമായിരുന്നു. എന്റെ മുത്തഛന്‍ (അമ്മയുടെ അച്ചന്‍) ത്യാഗു (എസ്. ത്യാഗരാജന്‍ 1918-2006) എപ്പോളും രാഗങ്ങള്‍ പാടിക്കൊണ്ടാണു നടന്നിരുന്നത്. ഔപചാരികമായി അദ്ദേഹം സംഗീതം പഠിച്ചിട്ടില്ല. എങ്കിലും അരമണിക്കൂറോളം തോടി ആലപിക്കാനൊരു കൂസലുമില്ല. എന്റെ പല സഹപ്രവര്‍ത്തകരും ത്യാഗുവിന്റെ ഈ കഴിവു കണ്ടറിഞ്ഞവരാണ്. അദ്ദേഹത്തെപ്പറ്റി ഒരു രസികന്‍ കഥയുണ്ട്. ഒരിക്കല്‍ ജീഎന്‍ബിയുടെ (ജിഎന്‍ ബാലസുബ്രമഹ്ന്യം) ഒരു കച്ചേരിക്കു പോയി അദ്ദേഹം. അന്നു കേട്ട തോടി ഏറെ പ്രത്യേകതകള്‍ നിറഞ്ഞതായിരുന്നു എന്നു ത്യാഗുവിനു തോന്നി. അതു ജീഎന്‍ബിയോടു അദ്ദേഹം പറയുകയും ചെയ്തു. സമീപകാലത്തു കേട്ടതില്‍ വച്ചു ഏറെ വ്യത്യസ്തം. “എന്താണതിലിത്ര പ്രത്യേകത?” ജി‌എന്‍ബി തിരിച്ചു ചോദിച്ചു. ഉടന്‍ തന്നെ കച്ചേരിക്കു ജീഎന്‍ബി പാടിയ തോടിയുടെ ചില ഭാഗങ്ങള്‍ എന്റെ അപ്പൂപ്പന്‍ അക്ഷണം പാടിക്കേള്‍പ്പിച്ചു. സന്തോഷത്താല്‍ വിടര്‍ന്ന മുഖത്തോടെ തിരിഞ്ഞു നിന്നു ചുറ്റിനുള്ളവരോടായി ആ സംഗീതജ്ഞന്‍ പറഞ്ഞു. “ഇതാ, ഇതാണു എന്റെ ആസ്വാദകരും മറ്റുള്ളവരുടെതും തമ്മിലുള്ള വ്യത്യാസം!”.

ഇനിയൂമുണ്ടൊരു കഥ. പറഞ്ഞതു അകന്നൊരു അമ്മാവന്‍ രാമുഡുവാണ്. ഒരു ടെമ്പോ സര്‍‌വീസു നടത്തിയിരുന്ന മൂരിസ്വഭാവക്കാരനായ ഈ അമ്മാവനു സംഗീതത്തൊടു പറയത്തക്ക ബന്ധമൊന്നുമില്ലായിരുന്നു. അദ്ദേഹത്തിന്റെ സംഗീതബന്ധത്ത്ക്കുറിച്ചു എന്തെങ്കിലും പറയാനുണ്ടെങ്കില്‍ അതു എന്റെ അപ്പൂപ്പന്റെ ആലാപനമികവിനോടൂള്ള ബഹുമാനവും ടി.ടി. വാസുവുമായുള്ള അദ്ദേഹത്തിന്റെ പരിചയവും മാത്രമായിരുന്നു. ഒരിക്കല്‍ യാത്രക്കിടെ ട്രെയിനില്‍ ഇവര്‍ ജി.എന്‍.ബിയെ കണ്ടുമുട്ടി. കുശലഭാഷണങ്ങള്‍ക്കു ശേഷം വിഷയം സംഗീതത്തിലേക്കു കടന്നു. ത്യാഗു അപ്പൂപ്പന്‍ വിശാലമായൊരു തോടിയും പാടി. ജി.എന്‍.ബി അദ്ദേഹത്തെ അഭിനന്ദിച്ചു. “അന്ത ‘കര്‍‌വ്’ എനക്കു വരലെ”. കേട്ടതും രാമുഡുമാമന്‍ വിടര്‍ന്നു. “നമ്മ ത്യാഗു തോടിക്കിട്ടെ ജി.എന്‍.ബി.യെ വിഴുന്തുട്ടാന്‍!” എന്നു അതിശയിച്ചു.

ഇനിയും ഏറെയുണ്ട്. വി ലക്ഷ്മി നാരായണയുടെ കീഴിലായിരുന്നു ഞാന്‍ വയലിന്‍ പഠനം ആരംഭിച്ചത്. എന്നാല്‍ മൂത്തച്ചന്‍ ഇതിനെതിരായിരുന്നു. വായ്പ്പാട്ടില്‍ ശ്രദ്ധ കേന്ദ്രീകരിക്കണം എന്നായിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിന്റെ വാശി. ഭാഗ്യത്തിനു വയലിനില്‍ പഠിക്കുന്ന പാട്ടുകളെല്ലാം ഞാന്‍ പാടിയും ശീലിക്കണമെന്നു എന്റെ വയലിന്‍ ടീച്ചര്‍ നിഷ്കര്‍ഷിച്ചിരുന്നു. ഇതു പിന്നീട് വായ്പാട്ടിലേക്കു തിരിഞ്ഞപ്പോള്‍ എനിക്കു ഗുണകരമായി. ഞാന്‍ പാടിത്തുടങ്ങിയതില്‍ ഏറ്റവും സന്തോഷം മുത്തച്ചനായിരുന്നു. സാധം ചെയ്യാന്‍ ഞാനിരിക്കുമ്പോളെല്ലാം അദ്ദേഹം അവിടവിടെ ചുറ്റിനടന്നു കേള്‍ക്കും. ഞാന്‍ കൃതികള്‍ പാടുന്നതു മുത്തച്ഛനു കണ്ടുകൂടായിരുന്നു. ആലാപനം (രാഗവിസ്താരം) ആയിരുന്നു അദ്ദേഹത്തിനിഷ്ടം. പാട്ടുപാടിപ്പടിക്കാന്‍ കഷ്ടി തുടങ്ങിയിട്ടുള്ള എനിക്കുണ്ടൊ രാഗവിസ്താരം വഴങ്ങുന്നു. മുത്തച്ചന്‍ അതുകൊണ്ടുന്നും വഴങ്ങിയില്ല. എന്നെക്കൊണ്ട് ഘനരാഗങ്ങളായ തോടി, ഭൈരവി, കാംബോജി ഒക്കെ പാടിപ്പിക്കും, എന്നിട്ടു അതിലെ തന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട പദശകലങ്ങള്‍ എടുത്തുകാണിക്കും.

എന്നെക്കൊണ്ടു കേദാരഗൗള പാടിക്കും. ഇതൊരു മേല്‍സ്ഥായി രാഗമാണ്. ശ്ലോകങ്ങളും  വിരുത്തങ്ങളും ഒക്കെ അതിലാണു തുടങ്ങുന്നതു. ഞാന്‍ കേദാരഗൗള പാടി മേല്‍സ്ഥായിലേക്കു പോകുമ്പോള്‍ മുത്തച്ഛനിടപെടും. എന്നിട്ടു പറയും, “കീഴെ പാടു.” അതായതു കീഴ്‌സ്ഥായിയില്‍ പാടണം പോലും. അങ്ങനെ പാടാന്‍ അദ്ദേഹത്തിനാകുമായിരുന്നില്ല, അതുകൊണ്ടു പാവം നമ്മളെക്കൊണ്ടു അപ്പണി ചെയ്യിക്കും. കേദാരഗൗള കീഴ്സ്ഥായിയില്‍ പാടിപ്പടിക്കണം എന്നാണു അദ്ദേഹത്തിന്റെ നിര്‍ദ്ദേശം. കേദാരഗൗളയില്‍ തീരില്ല ഇപ്പണി. അടുത്തതായ് യദുകുലകാംബോജി. എന്നിട്ടു നേരെ തിരിച്ചുപറയും, “മേലേ പാട്” അതായതു ഉച്ചസ്ഥായിയില്‍ പാടണം പോലും. ഇതൊന്നും അത്രപതിവല്ല സംഗീതത്തില്‍. എന്നാല്‍ ഈ രീതിയിലുള്ള പരിശീലനം എനിക്കു വിവിധ രാഗങ്ങളില്‍ ആഴത്തിലുള്ള അറിവുനേടിത്തന്നു, അതും ഞാന്‍ കച്ചേരികളിലൊക്കെ അവ ഉപയോഗിക്കുന്നതിനു മുന്‍പേതന്നെ.

കുറെക്കാലം കഴിഞ്ഞു ശ്രീമതി രുമിണി രാജഗോപാലന്റെ കീഴില്‍ പഠിക്കാന്‍ ഞാന്‍ തുടങ്ങിയപ്പോളാണു മുത്തച്ഛന്റെ വ്യതിരിക്തതയുടെ കാരണം തിരിഞ്ഞതു, മുത്തച്ഛന്‍ ഊന്നിയിരുന്ന അതേ പദശകലങ്ങളിലും നിര്‍ത്തലുകളിലുമാണ് എന്റെ ഗുരുവും ശ്രദ്ധചെലുത്തിയിരുന്നത്. രുമിണി മുത്തച്ഛന്റെ മൂത്തചേച്ചിയാണ്, അദ്ദേഹമാകട്ടെ കുട്ടിക്കാലം മുതലേ ചേച്ചിയുടെ പാട്ടുകേട്ടാണു വളര്‍ന്നത്. ത്യാഗുവിനു ചില രാഗങ്ങളെ കണ്ടുകൂടായിരുന്നു. അതിലൊന്നായിരുന്നു ഹരികാംബോജി. കാരണം ലളിതം. ഇതു കമാശാണോ കാംബോജിയാണോ എന്നു സംശയിച്ചുപോകുമത്രെ. അതുപോലെ പന്തുവരാളിയും, പൂര്‍വ്വികല്യാണിയും ത്യാഗുവിനെ ഏറെ കുഴച്ചു. എന്നാല്‍ ഇതേ ചുറ്റിക്കെട്ടുകളുള്ള ആന്ദോളികയും ദേവമനോഹരിയും അദ്ദേഹം പാടിയിരുന്നു. വെറുതെയല്ല ത്യാഗു ജി.എന്‍.ബി ഫാനായതു.

വര്‍ഷങ്ങള്‍ക്കു ശേഷം, എന്റെ കച്ചേരികള്‍ക്കു മുത്തച്ഛന്‍ വരുമായിരുന്നു. പാട്ടുകഴിഞ്ഞശേഷം വേദിക്കടുത്തുവന്നു എന്റെ സംഘാംഗങ്ങളില്‍ ആരെയെങ്കിലും തെരഞ്ഞുപിടിച്ചു പറയും, “ഇവന്റെ പാട്ടു ഭീകരമായിരുന്നു. ഇത്ര ധൃതിവച്ചുപാടരുതെന്നു നിന്റെ ചങ്ങാതിയോടൊന്നു പറഞ്ഞേക്കു.” കച്ചേരികഴിഞ്ഞു വീട്ടില്‍ വന്ന എന്നോടും ഇതുതന്നെ പറയും. ആരാധകരുടെ അഭിനന്ദന വചനങ്ങളും, കയ്യടിയും ഒക്കെ ആക്ഷണം ആവിയായി പോകും. എന്നാല്‍ മുത്തച്ഛന്‍ എപ്പോളും ഇങ്ങനെയായിരുന്നില്ല. ഇഷ്ടപ്പെട്ടാല്‍ നല്ലതുപറയാന്‍ മടിച്ചിരുന്നില്ല. പിന്നീട് എന്താണ് ത്യാഗുവിനു ഒരു കച്ചേരിയില്‍ ഇഷ്ടമാകുക/ആകാതിരിക്കുക്ക എന്നെതിന്റെ ട്രിക്കു എനിക്കു പിടികിട്ടി. അപ്പോള്‍ വരും നിനച്ചിരിക്കാത്ത പ്രതികരണം. ഒരിക്കല്‍ ഞാന്‍ ഞാന്‍ ശ്യാമ രാഗം (ആലാപന) പാടി, ഒപ്പം രീതിഗൗളയും. ഇതില്‍ രീതിഗൗള ത്യാഗുവിന്റെ ഫേവറിറ്റാണ്. അതില്‍ തന്നെ അദ്ദേഹത്തിന്റെ മുദ്രപതിഞ്ഞ ചില പദങ്ങള്‍ ഞാന്‍ പാടി. ശ്യാമ ആള്‍ക്കത്ര പിടിക്കില്ലെന്നു എനിക്കുറപ്പുണ്ടായിരുന്നു. പക്ഷെ, കാര്യം മറിച്ചായിരുന്നു. “നിന്റെ സാമ എനീക്കു നന്നായി പിടിച്ചു” മുത്തച്ഛന്‍ പറഞ്ഞു. ആ പുകഴ്തലിന്റെ കാരണം എനിക്ക് പിന്നെയാണു മനസ്സിലായതു. സാമ ഒരിക്കലും താന്‍ പാടിയിട്ടില്ലല്ലോ എന്നു അദ്ദേഹം അപ്പോളാണു ഓര്‍ത്തതു. മാത്രമല്ല അതു വളരെ എളുപ്പത്തില്‍ പാടാനാകുമെന്നു അദ്ദേഹം മനസ്സിലാക്കി. ഉടന്‍ എന്റെ കയ്യില്‍ നിന്നും ടേപ്പുകളും വാങ്ങി അതു പാടിത്തുടങ്ങി, അതിലെ ചില സംഗതികള്‍ വഴക്കിയെടുക്കാനും ശ്രമം തുടങ്ങി. ഇതു സംഭവിക്കുമ്പോള്‍ മുത്തച്ഛന്റെ പ്രായം 81.

കടപ്പാട്: സഞ്ജയ് സുബ്രമഹ്ണ്യത്തിന്റെ ബ്ലോഗ്.സ്വതന്ത്ര പരിഭാഷ

Be Sociable, Share!

• 

Tags: Carnatic Music, Carnatic ragas, GNB, Sanjay Subrahmanyam