‘ഭീകരവിരുദ്ധ യുദ്ധ’ത്തിന്റെ പത്താണ്ടുകള്‍

Be Sociable, Share!

• 

എംജെഎസ്

2001 സെപ്തംബര്‍ 11 എങ്ങിനെയാണ് ലോകത്തെ മാറ്റിത്തീര്‍ത്തത് എന്നതിനെ കുറിച്ച് വിവിധ വ്യാഖ്യാനങ്ങളും പഠനങ്ങളും ഇന്നു ലഭ്യമാണ്. അന്നേദിവസം ആക്രമിക്കപ്പെട്ടത് സോവിയറ്റാനന്തര ലോകക്രമത്തിന്റെ കേന്ദ്രശക്തിയായതിനാല്‍ ആക്രമണത്തിന്റെ അനന്തരഫലങ്ങള്‍ ദൂരവ്യാപകമായിരിക്കുമെന്ന് പല വിദഗ്ദരും മുന്നറിയിപ്പു തന്നിരുന്നു. ലോകയുദ്ധാനന്തര കാലത്ത് അമേരിക്ക പല രാജ്യങ്ങളിലും നേരിട്ടും അല്ലാതേയും യുദ്ധത്തിലേര്‍പ്പെട്ടിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, ഭരണകൂടങ്ങള്‍ അട്ടിമറിക്കുകയും  നിരവധിയാളുകളെ കൊലപ്പെടുത്തുകയും ചെയ്തിട്ടുണ്ടെങ്കിലും, സ്വന്തം മണ്ണും ജനങ്ങളും പുറമാക്രമണത്തിന് വിധേയമാവുന്നത് ആദ്യമായായിരുന്നു. വിദൂരസ്ഥലങ്ങളിലെ അധിനിവേശവും, ഇടപെടലുകളും വഴി സ്വന്തം സൈനിക, സാമ്പത്തിക താത്പര്യങ്ങള്‍ സംരക്ഷിക്കുക എന്നതായിരുന്നു അമേരിക്കന്‍ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ വിദേശനയത്തിന്റെ കാതല്‍. സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ തകര്‍ച്ചയോടെ ലോകാധിപന്‍ അമേരിക്കയാണെന്നു വാഴ്ത്തപ്പെട്ടു. ഫ്രാന്‍സിസ് ഫുക്കുയാമയെ പോലുള്ള പൊളിറ്റിക്കല്‍ സയന്റിസ്റ്റുകള്‍ ചരിത്രത്തിന്റെ മരണവും പ്രവചിച്ചു. ഇനി വരാനിരിക്കുന്നത് അമേരിക്കന്‍-നിയന്ത്രിത ലിബറല്‍ ലോകക്രമമാണെന്ന് ലിബറലുകളും റിയലിസ്റ്റുകളും ഒരുപോലെ വാദിച്ചു.

സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ പതനത്തിനു ശേഷമുള്ള ആദ്യദശകം ഈ വാദങ്ങളെ ശരിവയ്ക്കുന്നതായിരുന്നു. അമേരിക്കന്‍ ശക്തി കാര്യമായ വെല്ലുവിളികളൊന്നും നേരിട്ടില്ലെന്നു മാത്രമല്ല, സ്വയം കേന്ദ്രമായി പ്രതിഷ്ഠിച്ചു കൊണ്ട് ഒരു ഏകധ്രുവലോകക്രമത്തിന്റെ അടിത്തറയെങ്കിലും പാകപ്പെടുകയും ചെയ്തു. തൊണ്ണൂറുകളില്‍ അമേരിക്ക നടത്തിയ സൈനിക ഇടപെടലുകള്‍ തന്നെ ഇതിനുദാഹരണമാണ്. ഇറാഖില്‍ നിന്നു തുടങ്ങി യൂഗോസ്ലാവിയയിലേക്കു നീളുന്ന യുദ്ധങ്ങള്‍ക്ക് അമേരിക്കന്‍ ശക്തിയുടെ ആരാധകര്‍ ‘മാനുഷിക ഇടപെടല്‍’ (humanitarian intervention) എന്ന സൈദ്ധാന്തിക മുഖപടം നല്‍കി. കുവൈത്ത് പ്രതിസന്ധി ഫലത്തില്‍ അമേരിക്കക്ക് അനുഗ്രഹമായാണ് ഭവിച്ചത്. ഇറേനിയന്‍ വിപ്ലവത്തിനു ശേഷം മധ്യ പൗരസ്ത്യ ദേശത്ത് അമേരിക്കക്ക് നഷ്ടപെട്ട സ്വാധീനം വീണ്ടെടുക്കാനുള്ള ചരിത്രപരമായ സന്ദര്‍ഭമായിരുന്നു കുവൈത്ത് യുദ്ധം. അതുകൊണ്ടാണ്, അന്നു വരേക്കും തങ്ങളുടെ കണ്ണിലുണ്ണിയായിരുന്ന ഇറാഖി പ്രസിഡന്റ് പെട്ടെന്ന് സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ശത്രുവായി മാറുന്നത്. കുവൈത്തിന്റെ സൈനികമായി സംരക്ഷിക്കുന്നതു വഴി ഗള്‍ഫ് രാജാക്കന്മാരെ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ ആശ്രിതരാക്കി മാറ്റാമെന്നും, അതുവഴി മധ്യപൗരസ്ത്യ ദേശരാഷ്ട്രീയത്തിലെ തങ്ങളുടെ സ്വാധീനം പുനര്‍നിര്‍മിക്കാമെന്നുമായിരുന്നു അമേരിക്കയുടെ കണക്കുകൂട്ടല്‍.

ഒന്നാം ഇറാഖ് യുദ്ധത്തോടെ പുതിയ ലോകക്രമത്തിന്റെ അധിപര്‍ തങ്ങളാണെന്ന് അമേരിക്ക അസന്നിഗ്ധമായി പ്രഖ്യാപിക്കുകയായിരുന്നു. അന്നത്തെ ചരിത്രസാഹചര്യം അമേരിക്കന്‍ സാമ്രാജ്യത്തിന് അനുകൂലമായിരുന്നുവെന്നു വേണം കരുതാന്‍. ഒരുഭാഗത്ത് റഷ അന്തര്‍ദേശീയ രാഷ്ട്രീയത്തില്‍ നിന്നും സ്വയം പിന്‍വാങ്ങിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. യൂറോപ് പൂര്‍ണമായും അമേരിക്കന്‍ സാമ്രാജ്യത്വപദ്ധതിയുടെ ആശ്രിതരായി മാറിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. ചൈന ഇനിയും വന്‍ശക്തിയായി ഉയര്‍ന്നിട്ടില്ല. നവലിബറല്‍ മുതലാളിത്തമാകട്ടെ  ആക്രമണോത്സുകമായി മുന്നേറിക്കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. അതായിരുന്നു തൊണ്ണൂറുകളിലെ ലോകരാഷ്ട്രീയ പശ്ചാത്തലം. അമേരിക്കന്‍ ശക്തി വെല്ലുവിളികള്‍ക്കതീതമായി ഉയര്‍ന്നു നിന്നിരുന്ന സമയം. ഇറാഖിലായാലും ബോസ്നിയയിലായാലും, യൂഗോസ്ലാവിയയിലായാലും അമേരിക്കന്‍ താത്പര്യങ്ങളാണ് ‘അന്തര്‍ദേശീയ സമൂഹ’ത്തിന്റെ താത്പര്യങ്ങളായി അവതരിപ്പിക്കപ്പെട്ടത്. ഐക്യരാഷ്ട്രസഭയുടെ സുരക്ഷാസമിതി ഏറെക്കുറെ വാഷിംഗ്ടണിന്റെ ഒരു ഫ്രാഞ്ചൈസിയാണെന്നു തോന്നിപ്പിക്കപ്പെട്ടിരുന്ന സമയം. പ്രമുഖ ജിയോപൊളിറ്റിക്കല്‍ ചിന്തകനായ ജോര്‍ജ്ജ് ഫ്രീഡ്മാന്റെ ഭാഷയില്‍ പറഞ്ഞാല്‍ ലോകം അമേരിക്കേന്ദ്രിതമായി (Americentric) മാറിക്കൊണ്ടിരുന്ന സമയം. ഒരുപക്ഷേ, ജോര്‍ജ് ബുഷ് അമേരിക്കന്‍ പ്രസിഡന്റായി സ്ഥാനമേറ്റെടുക്കുമ്പോള്‍ ലോകരാഷ്ട്രീയത്തില്‍ വരാനിരുന്നിരുന്ന മാറ്റങ്ങള്‍ ആരെങ്കിലും മുന്‍കൂട്ടി കണ്ടിരുന്നോ എന്നതു സംശയമാണ്.

അമേരിക്കേന്ദ്രിത ലോകത്തിന്റെ അടിസ്ഥാന യുക്തിയാണ് സെപ്തംബര്‍ 11നു വെല്ലുവിളിക്കപ്പെട്ടത്. ലോകത്തെ പരമോന്നതമായിട്ടുള്ള സൈനിക ശക്തി ആക്രമിക്കപ്പെടുന്നു, അതും പതിറ്റാണ്ടുകള്‍ക്കു ശേഷം! അമേരിക്കയുടെ സൈനീക ശക്തി ശത്രുക്കളെ ആക്രമണമാര്‍ഗം സ്വീകരിക്കുന്നതില്‍ നിന്നും തടയുമെന്ന സിദ്ധാന്തങ്ങളാണ് (Deterrence theories) അവിടെ പൊളിഞ്ഞു വീണത്. പരമ്പരാഗത സംഘര്‍ഷങ്ങളില്‍ പലപ്പോഴും ഡിറ്ററന്‍സ് സിദ്ധാന്തം ശരിയായി ഭവിക്കാറുണ്ട്. ശത്രുരാജ്യത്തിന്റെ വിപുലമായ സൈനീക ശേഷി ദുര്‍ബലരാജ്യങ്ങളെ സ്വാഭാവികമായും യുദ്ധത്തില്‍ നിന്നും പിന്തിരിപ്പിക്കുമെന്നാണ് ഡിറ്ററന്‍സ് പറയുന്നത്. തൊണ്ണൂറുകളിലെ അമേരിക്കയുടെ സൈനികശേഷി വര്‍ധിപ്പിക്കലിന്റെ അടിസ്ഥാനവും, സ്വയം ലോകനേതാവായി അഭിഷേകം ചെയ്തതിന്റെ യുക്തിയും ഈ സിദ്ധാന്തമായിരുന്നു. ലോകത്തെ ഏറ്റവും ശക്തമായ സൈനിക ശേഷി ഞങ്ങളുടേതാണ് അതുകൊണ്ട് ഞങ്ങളാണ് ലോകനേതാക്കള്‍ എന്നായിരുന്നു അമേരിക്കയുടെ ഭാഷ്യം. എന്നാല്‍, ശത്രു ഒരു രാജ്യത്തിനു പകരം ഒരു സംഘടനയാണെങ്കില്‍ ഡിറ്ററന്‍സ് ശരിയാവണമെന്നില്ല. അതുകൊണ്ടാണ്, അമേരിക്കന്‍ ശക്തി സെപ്തംബര്‍ 11 ആക്രമണം നടത്തുന്നതില്‍ നിന്നും അല്‍-ഖ്വയ്ദയെ തടയാതിരുന്നത്.

അതിനാലാണ്, പരമ്പരാഗതമായ യുദ്ധസങ്കല്പങ്ങളില്‍ നിന്നും വ്യത്യസ്തമായ രീതിയിലായിരുന്നു സെപ്തംബര്‍ 11ലെ ആക്രമണം ആസൂത്രണം ചെയ്യപ്പെട്ടതും നടപ്പാക്കപ്പെട്ടതും എന്നു വിലയിരുത്തപ്പെടുന്നത്. അമേരിക്കന്‍ സാമ്പത്തിക ശക്തിയുടെ പ്രതീകാത്മക ചിഹ്നങ്ങളായിരുന്നു ന്യൂയോര്‍ക്കിലെ ഇരട്ടഗോപുരങ്ങള്‍. അവയെ ആക്രമിക്കുക വഴി അമേരിക്കന്‍ ശക്തിയെ പരസ്യമായി വെല്ലുവിളിക്കുക, അമേരിക്കന്‍ സമൂഹത്തെ ദുര്‍ബലമാക്കുക എന്നതായിരുന്നു ആക്രമണകാരികളുടെ ലക്ഷ്യം. അല്ലാതെ, പരമ്പരാഗത യുദ്ധത്തിലെന്ന പോലെ ശത്രുരാജ്യത്തെ ആക്രമിച്ചു കീഴ്പെടുത്തുക എന്നതായിരുന്നില്ല. മാത്രമല്ല, ആക്രമണം നടത്തിയത് ഒരു രാജ്യമായിരുന്നില്ല. മറിച്ച്, ഒരു സംഘടനയായിരുന്നു. ശത്രുവുമായി ഒരു നീണ്ട യുദ്ധത്തിലേര്‍പ്പെടുകയായിരുന്നില്ല അവരുടെ പ്രയോഗരീതി, മറിച്ച് ഒരൊറ്റ ആക്രമണമായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഉണ്ടാക്കാവുന്ന പരമാവധി ആഘാതമുണ്ടാക്കുക എന്നതായിരുന്നു ലക്ഷ്യം.

ഇതൊരു ഒറ്റപ്പെട്ട തന്ത്രമല്ല. യുദ്ധങ്ങളുടെ ചരിത്രം പരിശോധിച്ചാല്‍, ശാക്തികബലാബലത്തില്‍ വലിയ വ്യത്യാസമുള്ള രണ്ടു ശക്തികള്‍ തമ്മിലുള്ള സംഘര്‍ഷങ്ങളില്‍ ദുര്‍ബലശക്തി പലപ്പോഴും സ്വീകരിക്കുക പരമ്പരാഗതേതര യുദ്ധതന്ത്രങ്ങളായിരിക്കും. ഇത്തരത്തിലുള്ള സംഘര്‍ഷങ്ങളെയാണ് യുദ്ധചരിത്രകാരര്‍ പ്രതിസമയുദ്ധളെന്ന് (asymmetric warfare) എന്നു വിളിക്കുന്നത്. ഗെറില്ലായുദ്ധങ്ങള് മുതല്‍, ആധുനികതീവ്രവാദാക്രമണങ്ങള്‍ വരെ പ്രതിസമയുദ്ധങ്ങളില്‍ പെടുത്താവുന്നതാണ്. പലപ്പോഴും ശക്തനായ എതിരാളിയെ ആക്രമിക്കാന്‍ ദുര്‍ബലസംഘങ്ങള്‍ തെരഞ്ഞെടുക്കുക പ്രതിസമയുദ്ധ തന്ത്രങ്ങളായിരിക്കും. 2001ലെ അമേരിക്കയെ വേറെ ഏതെങ്കിലും രീതിയില്‍ സൈനികമായി ആക്രമിക്കുക അസാധ്യമായിരുന്നു. അല്‍-ഖ്വയ്ദയും അതേ മാര്‍ഗം തെരഞ്ഞെടുത്തതില്‍ അത്ഭുതപ്പെടാനില്ല.

പതനം
സെപ്തംബര്‍ 11ലെ ആക്രമണത്തോടുള്ള അമേരിക്കയുടെ പ്രതികരണം ഒട്ടും അപ്രതീക്ഷിതമായിരുന്നില്ല. സംഭവത്തിനു ശേഷം രാഷ്ട്രത്തെ അഭിസംബോധന ചെയ്യവേ പ്രസിഡന്റ് ബുഷ് പറഞ്ഞത് ‘അമേരിക്ക ആക്രമിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു’വെന്നാണ്. അതായത്, കേവലമൊരു തീവ്രവാദാക്രമണമല്ല, മറിച്ച് അമേരിക്കക്കു മേല്‍ നടന്ന ആക്രമണമാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിക്കുന്നു. ഒരു മാസത്തിനകം, അമേരിക്ക അഫ്ഘാനിസ്ഥാനിലേക്ക് സൈന്യത്തെ അയച്ചു. യുദ്ധപ്രഖ്യാപനം നടത്തവേ, പ്രസിഡന്റ് പറഞ്ഞത്, ഈ യുദ്ധം അഫ്ഘാനിസ്ഥാനിലെ അല്‍-ഖ്വയ്ദയ്ക്കെതിരെ മാത്രമുള്ള യുദ്ധമല്ല; മറിച്ച് ലോകത്തിന്റെ പലഭാഗങ്ങളിലുള്ള തീവ്രവാദ സംഘങ്ങള്‍ക്കെതിരെയുള്ള യുദ്ധമാണെന്നും, ഇതില്‍ അമേരിക്ക വിജയിക്കുമെന്നുമാണ്. അങ്ങിനെയാണ്, ബുഷ് സിദ്ധാന്തം (Bush doctrine) ജനിക്കുന്നത്.

സാമ്രാജ്യങ്ങളുടെ ചരിത്രം പരിശോധിച്ചാല്‍ കാണാനാവുന്ന ഒരു കാര്യം അവയ്ക്ക് നിശ്ചലാവസ്ഥയില്‍ നിലനില്പില്ല എന്നതാണ്. അതിരുകളും, സ്വാധീനവും ലോകത്തിന്റെ പലഭാഗങ്ങളിലേക്ക് വ്യാപിപ്പിക്കാന്‍ സാമ്രാജ്യം നിരന്തരം ശ്രമിച്ചു കൊണ്ടിരിക്കും. സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ പതനത്തിനു ശേഷം അമേരിക്ക ശ്രമിച്ചിരുന്നതും മറ്റൊന്നല്ല. പക്ഷേ, തൊണ്ണൂറുകളില്‍ അമേരിക്കന്‍ ആക്രമണങ്ങള്‍ക്ക് സൈദ്ധാന്തികാടിത്തറ നല്‍കിയിരുന്ന ലിബറല്‍ അന്താരാഷ്ട്രവാദത്തിന് (liberal internationalism) അതിന്റേതായ പരിമിതികളുമുണ്ടായിരുന്നു. ഇറാഖിലും, യൂഗോസ്ലാവിയയിലും മറ്റും അമേരിക്കക്ക് ഇടപെടാനായത് ആ രാജ്യങ്ങളില്‍, അല്ലെങ്കില്‍ ഒരു പ്രത്യേക പ്രദേശത്ത് പ്രതിസന്ധിയുണ്ടായപ്പോഴാണ്. അതിനെയാണ് ലിബറല്‍ അന്താരാഷ്ട്രവാദികള്‍ മാനവിക ഇടപെടലെന്നു വിളിച്ചതും. എന്നാല്‍ ഈ ബാനറിനു കീഴില്‍ തങ്ങള്‍ക്കിഷ്ടമുള്ള/ആവശ്യമുള്ള രാജ്യങ്ങളിലേക്ക് ആക്രമണം വ്യാപിപ്പിക്കുന്നതിന് പരിമിതികളുണ്ട്. അതുകൊണ്ടു തന്നെ പുതിയൊരു പ്രതിരോധ സിദ്ധാന്തം അമേരിക്കന്‍ സാമ്രാജ്യത്തിന് ആവശ്യവുമായിരുന്നു. ഇങ്ങിനെയൊരു ചരിത്രമുഹൂര്‍ത്തത്തിലാണ് സെപ്തംബര്‍ 11 സംഭവിക്കുന്നത്. അത് ബുഷ് ഭരണകൂടത്തിലെ നവയാഥാസ്ഥിതികര്‍ക്ക് പുതിയൊരു അവസരമാണ് പ്രദാനം ചെയ്തത്.

മറ്റുരാജ്യങ്ങള്‍ക്കു മേല്‍, യാതൊരു പ്രകോപനവുമില്ലാതെ തന്നെയും, ആക്രമണമഴിച്ചു വിടാന്‍ അമേരിക്കക്ക് അധികാരവും, ശേഷിയുമുണ്ടെന്നാണ് ബുഷ് സിദ്ധാന്തം പ്രഖ്യാപിക്കുന്നത്. ഇതിന്റെ വേരുകള്‍ ചെന്നെത്തുന്നത് പ്രസിദ്ധ അമേരിക്കന്‍ പ്രതിരോധ ചിന്തകനായ ആല്‍ബര്‍ട്ട് വോള്‍സ്റ്റെറ്ററിലേക്കാണ്. അമേരിക്കന്‍ ശക്തിയും സ്വാധീനവും നിലനില്‍ക്കണമെങ്കില്‍ അമേരിക്ക ശത്രുക്കളെ തേടി പോയി ആക്രമിക്കണമെന്നാണ് വോള്‍സ്റ്റെറ്റര്‍ കാലങ്ങളായി പറഞ്ഞുകൊണ്ടിരുന്നത്. ബുഷ് ഭരണകൂടത്തിലെ പ്രധാനിയായിരുന്ന പോള്‍ വോള്‍ഫോവിറ്റ്സ് ചിക്കാഗോ യൂനിവേഴ്സിറ്റിയില്‍ വോള്‍സ്റ്റെറ്ററുടെ വിദ്യാര്‍ത്ഥിയായിരുന്നു. വോള്‍സ്റ്റെറ്ററുടെ സര്‍റിയലിസമാണ് പിന്നീട് ബുഷ് സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ കേന്ദ്രയുക്തിയായി വരുന്നത്. ഇറാഖ് യുദ്ധത്തിന്റെ കാര്യത്തില്‍ ഇത് വളരെ വ്യക്തമാണ്. ബുഷ് ഭരണകൂടം അഫ്ഘാനിസ്ഥാനെ ആക്രമിച്ചത് സെപ്തംബര്‍ 11 നല്‍കിയ അവസരമുപയോഗിച്ചാണെങ്കില്‍, ഇറാഖ് യുദ്ധകാരണമായി ഒരു പ്രകോപനത്തിന്റെ കഥ പോലും പറയാനുണ്ടായിരുന്നില്ല. ശത്രുവിനെ അങ്ങോട്ടു ചെന്ന് ആക്രമിച്ചു കീഴ്പെടുത്തി, ആ രാജ്യത്തിന്റെ വിഭവങ്ങള്‍ കൈക്കലാക്കി സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അതിരുകള്‍ വ്യാപിപ്പിക്കുക എന്ന യുക്തിയാണ് ഇറാഖ് യുദ്ധത്തില്‍ കാണാന്‍ കഴിയുന്നത്.

വോള്‍സ്റ്റെറ്ററുടെ തിയറി പ്രയോഗത്തിലാക്കിയ ബുഷും സംഘവും പക്ഷേ അമേരിക്കന്‍ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ സ്വാധീനം കൂടുതല്‍ വിപുലപ്പെടുത്തുകയായിരുന്നോ അതോ അതിന്റെ ശക്തിക്ഷയത്തിന്റെ സാക്ഷ്യം വഹിക്കുകയായിരുന്നോ ചെയ്തത് എന്നതാണ് നാമിന്നു നേരിടുന്ന ചോദ്യം. 2001 ഒക്ടോബര്‍ 7ന് അഫ്ഘാന്‍ ബോംബിംഗ് തുടങ്ങിയ അമേരിക്കക്ക് ഏതാനും ആഴ്ചകള്‍ക്കുള്ളില്‍ താലിബാനെ അധികാരത്തില്‍ നിന്നും പുറത്താക്കാനായി. അല്‍-ഖ്വയ്ദയുടെ പ്രതിസമ ആക്രമണത്തോട് അമേരിക്ക പ്രതികരിച്ചത് പരമ്പരാഗത യുദ്ധമാര്‍ഗങ്ങളിലൂടെയായിരുന്നു. താലിബാനായിരുന്നു അല്‍-ഖ്വയ്ദയ്ക്ക് അഭയം നല്‍കിയിരുന്ന ഭരണകൂടം എന്നതിനാല്‍ താലിബാനെ അധികാരത്തില്‍ നിന്നും പുറത്താക്കിയാല്‍ അല്‍-ഖ്വയ്ദയ്ക്ക് അവരുടെ കേന്ദ്രം നഷ്ടപ്പെടുമെന്നും, അതുവഴി യുദ്ധം ജയിക്കാനാവുമെന്നുമായിരുന്നു അമേരിക്കയുടെ കണക്കുകൂട്ടല്‍. എന്നാല്‍, താലിബാന്‍ ഭരണത്തില്‍ നിന്നും പുറത്തായെങ്കിലും യുദ്ധം അവസാനിച്ചില്ല. അഫ്ഘാനിസ്ഥാനിലെ അല്‍-ഖ്വയ്ദ പാക് അതിര്‍ത്തിയിലേക്ക് മാറിയപ്പോള്‍, കാബൂളില്‍ നിന്നും പുറത്താക്കപ്പെട്ട താലിബാന്‍ അഫ്ഘാന്‍ മലനിരകളിലേക്കും, ഓപിയം കാടുകളിലേക്കും പിന്‍വാങ്ങി. ഇതിനെയാണ് അമേരിക്ക യുദ്ധത്തിന്റെ ആദ്യകാലങ്ങളില്‍ വിജയമെന്നു കൊട്ടിഘോഷിച്ചത്.

അഫ്ഘാനിസ്ഥാനിലെ വിജയം ബുഷ് സിദ്ധാന്തത്തിന്റെ വിജയമായി വിലയിരുത്തപ്പെട്ടു. അമേരിക്കന്‍ ശക്തി അന്തര്‍ദേശീയ തലത്തില്‍ ഒരിക്കല്‍ കൂടി പരീക്ഷിക്കാനുള്ള അവസരമായിരുന്നു ഇറാഖ് ആക്രമണം. അതുകൊണ്ടാണ്, കടുത്ത പ്രതിഷേധങ്ങള്‍ ലോകത്തിന്റെ പല ഭാഗങ്ങളില്‍ നിന്നുമുണ്ടായിട്ടും, റഷ, ജര്‍മനി എന്നീ രാജ്യങ്ങള്‍ പോലും ശക്തമായ എതിര്‍പ്പുമായി രംഗത്തു വന്നിട്ടും ഇറാഖ് യുദ്ധവുമായി മുന്നോട്ടു പോകാന്‍ അമേരിക്ക തീരുമാനിച്ചത്. അഫ്ഘാനിസ്ഥാനിലേതു പോലെ തന്നെ, 2003 മാര്‍ച്ച് ഇരുപതിനാരംഭിച്ച ഇറാഖ് യുദ്ധം രണ്ടു മാസം തികയുന്നതിനു മുന്‍പേ, സദ്ദാം ഭരണകൂടം വീണു. അമേരിക്കയുടെ നേതൃത്വത്തില്‍ ഒരു താല്‍കാലിക സര്‍ക്കാരും ബാഗ്ദാദില്‍ കെട്ടിപ്പൊക്കി. യുദ്ധം അമേരിക്ക ജയിച്ചുവെന്ന് പ്രസിഡന്റ് ബുഷ് ലോകത്തോടു പ്രഖ്യാപിച്ചു. അടുത്ത ഇരയായി ഇറാനെ ലക്ഷ്യം വച്ചു തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. എന്നാല്‍ ഇവിടെയാണ് വോള്‍സ്റ്റെറ്റര്‍ സ്കൂളിനും, ബുഷ് സിദ്ധാന്തത്തിനും, അമേരിക്കയുടെ പരമോന്നത സൈനീകശേഷിക്കുമൊക്കെ തെറ്റു പറ്റുന്നത്.

പ്രതിസമയുദ്ധത്തില്‍ വ്യവസ്ഥാപിതമായ നിയമങ്ങളില്ല. ശക്തനായ ശത്രുവിനെ സൈനീകമായും, രാഷ്ട്രീയമായും, മറ്റു പലരീതിയിലും ദുര്‍ബലപ്പെടുത്താന്‍ ശ്രമിച്ചു കൊണ്ടേയിരിക്കുക എന്നതാണ് പ്രതിസമ ശക്തികള്‍ ചെയ്യുക. അഫ്ഘാനിസ്ഥാനില്‍ മലനിരകളിലേക്കു പിന്‍വാങ്ങിയ താലിബാന്‍ പതുക്കെ സ്വയം പുനസംഘടിക്കുകയും, ഗ്രാമങ്ങളിലേക്കു തിരിച്ചു വന്ന് പടിഞ്ഞാറന്‍ പട്ടാളത്തിനെതിരെ ചാവേറാക്രമണങ്ങള്‍ തുടങ്ങുകയും ചെയ്തു. അല്‍-ഖ്വയ്ദയാകട്ടെ സ്വയം വികേന്ദ്രീകരിക്കുകയും, പലരാജ്യങ്ങളില്‍ പ്രവര്‍ത്തിക്കുന്ന സെല്ലുകളായി രൂപാന്തരപ്പെടുകയുമുണ്ടായി. ഇറാഖില്‍, സദ്ദാം ഹുസൈന്‍ വീണതിനു ശേഷമാണ് യുദ്ധം കൂടുതല്‍ രക്തരൂഷിതമാകുന്നത്. അഫ്ഘാനിസ്ഥാനിലെ തിരിച്ചടി അമേരിക്കയുടെ ഭീകരവിരുദ്ധയുദ്ധത്തിന്റെ തന്നെ അടീത്തറയിളക്കിയെങ്കില്‍, ഇറാഖിലെ തിരിച്ചടി അമേരിക്കയുടെ സാമ്രാജ്യത്വ അജന്‍ഡയെ തന്നെ അപായപ്പെടുത്തുകയായിരുന്നു. ഇറാഖിനെ ആക്രമിച്ച് കീഴ്പെടുത്തിയ ശേഷം ഇറാനിലേക്കു തിരിയുകയായിരുന്നു ബുഷ് പ്രൊജക്റ്റിന്റെ ലക്ഷ്യം. കാരണം, ഇറാനാണ് മധ്യ പൗരസ്ത്യ ദേശത്തെ അമേരിക്കയുടെ (ഇസ്രയേലിന്റേയും) ഏറ്റവും വലിയ ശത്രു. എന്നാല്‍ 2005-06 കാലത്തെ ഇറാഖിലെ രക്തച്ചൊരിച്ചില്‍ അമേരിക്കയെ പുതിയൊരു യുദ്ധമുഖം കൂടി തുറക്കുന്നതില്‍ നിന്നും പിന്തിരിപ്പിക്കുകയായിരുന്നു. ഇതേ സമയം തന്നെ അഫ്ഘാനിസ്ഥാനില്‍ താലിബാന്‍ ആക്രമണങ്ങള്‍ കൂടുതല്‍ ശക്തമായും വന്നു. അമേരിക്കയുടെ സൈനീക ശേഷി ഏറെക്കുറെ നിഷ്ഫലമെന്നു തോന്നിക്കുന്ന സമയമായിരുന്നു അത്. 2001ല്‍ നിന്നും കുത്തനെയുള്ള പതനം. ഇറാഖിലും, അഫ്ഘാനിസ്ഥാനിലുമായി അന്ന് ഏകദേശം രണ്ടു ലക്ഷത്തോളം അമേരിക്കന്‍ പട്ടാളക്കാരാണുണ്ടായിരുന്നത്. യുദ്ധം തുടര്‍ന്നു കൊണ്ടേയിരിക്കുന്നു. യുദ്ധത്തിന്റെ ലക്ഷ്യങ്ങള്‍ നേടാനാകുന്നുമില്ല.

2006ലെ ലെബനോന്‍ യുദ്ധം വിപുലമായൊരു സാമ്രാജ്യത്വ പദ്ധതിയുടെ ഭാഗമാണെന്ന നിരീക്ഷണമുണ്ടായിരുന്നു. ലെബനോനിലെ റാഡിക്കല്‍ ഷിയാ സംഘടന, ഹെസ്ബൊല്ല, ഇറാനുമായി വളരെയടുത്ത ബന്ധം സൂക്ഷിക്കുന്നവരാണ്. ഹെസ്ബൊല്ല ശക്തരായിരിക്കുന്നിടത്തോളം ഇറാനെതിരെയുള്ള ഏതു നീക്കവും കൂടുതല്‍ അപകടകരമാവും. കാരണം, ഇസ്രയേല്‍-ലെബനൊന്‍ അതിര്‍ത്തി പ്രദേശം ഹെസ്ബൊല്ലാ ശക്തികേന്ദ്രമാണ്. ഇറാന്‍ ആക്രമിക്കപ്പെട്ടാല്‍ ഹെസ്ബൊല്ല വടക്കന്‍ ഇസ്രയേലിനെ ആക്രമിക്കാനുള്ള സാധ്യതയും ഏറെയാണ്. അതുകൊണ്ട്, ഇറാനെതിരെ തിരിയുന്നതിനു മുന്‍പ് ഹെസ്ബൊല്ലയെ തകര്‍ക്കേണ്ടത് ഇസ്രയേലിന്റെ ആവശ്യവുമാണ്. ഈ യാഥാര്‍ത്ഥ്യം മുന്‍നിര്‍ത്തിയാണ് ഹെസ്ബൊല്ലയുടെ സൈനീക ശേഷി തകര്‍ക്കാനായി ഇസ്രയേല്‍ 2006ല്‍ ലെബനോനെ ആക്രമിച്ചത് എന്ന നിരീക്ഷണവും ശക്തമാണ്. പക്ഷേ, ആ ആക്രമണം ലക്ഷ്യം കണ്ടില്ല. ഒരുമാസം നീണ്ടുനിന്ന യുദ്ധത്തിനു ശേഷവും ഹെസ്ബൊല്ല ശക്തമായി തന്നെ നിന്നു. ഒടുവില്‍ ഇസ്രയേലിനു വെടിനിര്‍ത്തലിനു സമ്മതിക്കേണ്ടിവന്നു.

അങ്ങിനെ കഴിഞ്ഞ പതിറ്റാണ്ടിന്റെ രണ്ടാം പകുതിയായപ്പോഴേക്കും, സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെ മൂന്നു യുദ്ധങ്ങളും പരാജയത്തിന്റെ വക്കിലെത്തിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു. മൂന്നിടങ്ങളിലും—അഫ്ഘാനിസ്ഥാന്‍, ഇറാഖ്, ലെബനോന്‍—പ്രതിസമയുദ്ധ തന്ത്രങ്ങളാണ് സാമ്രാജ്യത്വശക്തികളുടെ മുന്നേറ്റം തടഞ്ഞത്. അതു തടയപ്പെട്ടില്ലായിരുന്നുവെനില്‍ ഇറാന്‍ ആക്രമിക്കപ്പെടുമായിരുന്നു. സീറിയ കൂടുതല്‍ ഒറ്റപ്പെടുമായിരുന്നു. മധ്യപൗരസ്ത്യ ദേശം സാമ്രാജ്യത്വത്തിന്റെ പിന്നാമ്പുറമായി മാറ്റപ്പെടുമായിരുന്നു. അതു സംഭവിച്ചില്ലെന്നു മാത്രമല്ല, അമേരിക്ക കൂടുതല്‍ ദുര്‍ബലമാവുകയാണ് ഈ യുദ്ധങ്ങള്‍ക്കു ശേഷമുണ്ടായത്. ഇതിനു പിന്നാലെയാണ് സാമ്പത്തിക പ്രതിസന്ധി വരുന്നത്. അതാകട്ടെ, സാമ്രാജ്യത്വ പദ്ധതികളെ കൂടുതല്‍ ദുര്‍ബലമാക്കുകയാണുണ്ടായത്.

ഇനി?
അമേരിക്ക തന്നെയാണ് ഇന്നും ലോകത്തേ ഏറ്റവും ശക്തമായ സൈനീക ശക്തി. പക്ഷേ, അതിന്റെ ചാലകശക്തിയായ നവലിബറല്‍ മുതലാളിത്തം ഇന്ന് ശരശയ്യയിലാണ്. അതിന്റെ വിജയോന്മുഖമായ സൈനീക ശേഷി ഇന്ന് അഫ്ഘാനിസ്ഥാനില്‍ നിസഹായമാണ്. പത്തു വര്‍ഷത്തെ യുദ്ധത്തിനു ശേഷം അഫ്ഘാനിസ്ഥാനില്‍ താലിബാനുമായി അനുരജ്ഞന സംഭാഷണത്തിലേര്‍പ്പെടാന്‍ ശ്രമിക്കുകയാണ് അമേരിക്ക. അതിന്റെ മുഖ്യശത്രുവായ ഇറാന്‍ ഇന്നത്തെ മധ്യപൗരസ്ത്യ ദേശത്ത് കൂടുതല്‍ ശക്തരാണ്. സുഹൃത് രാജ്യമായ ഇസ്രയേല്‍ ദുര്‍ബലവുമാണ്. സാമന്തഭരണാധികാരിയായ ഈജിപ്തിലെ ഹോസ്നി മുബാറക് ഇന്ന് ചരിത്രത്തിന്റെ ചവറ്റുകൊട്ടയിലാണ്. ഒരിക്കല്‍ നശിപ്പിക്കാന്‍ ശ്രമിച്ച ഹെസ്ബൊല്ല ഇന്ന് ലെബനോനിന്റെ ഭരണയന്ത്രം കൈയ്യാളുകയാണ്. അമേരിക്ക സ്വന്തം താത്പര്യ പ്രകാരം മാറ്റിത്തീര്‍ക്കാന്‍ ശ്രമിച്ച മധ്യപൗരസ്ത്യ ദേശം ഇന്ന് സ്വയം മാറിത്തീര്‍ന്നു കൊണ്ടിരിക്കുകയാണ്. ഒരിക്കല്‍ സോവിയറ്റ് യൂണിയനെതിരെ ഉപയോഗിക്കാന്‍ ശ്രമിച്ച ചൈന ഇന്ന് ശക്തമായ സാമ്പത്തിക, സൈനീക വെല്ലുവിളിയായുയര്‍ന്നു കൊണ്ടിരിക്കുന്നു. യുദ്ധാനന്തര കാലത്ത് തങ്ങളുടെ പുറംഭൂമിയായിരുന്ന തെക്കനമേരിക്ക ഇന്ന് ശക്തമായൊരു ഇടതുപക്ഷ ബോധോദയത്തിനു സാക്ഷ്യം വഹിക്കുന്നു. ചുരുക്കി പറഞ്ഞാല്‍, അമേരിക്കന്‍ സാമ്രാജ്യത്തിന്റെ അവസാനത്തിന്റെ ആരംഭമാണ് കഴിഞ്ഞ പത്തുവര്‍ഷങ്ങളില്‍ ലോകം കണ്ടത്. സ്വന്തം അധികാര പരിധി വികസിപ്പിക്കാനായി അമേരിക്ക തുടങ്ങി വച്ചതെല്ലാം തിരിച്ചടികളായി പരിണമിക്കുകയായിരുന്നു. ഈ പ്രതിസന്ധിയില്‍ നിന്നും അമേരിക്കന്‍ സാമ്രാജ്യം  കരകയറാനുള്ള സാധ്യത ഒട്ടും തന്നെയില്ലെന്നു പറയാം. കാരണം, ചരിത്രത്തിലാദ്യമായാണ്, അതിന്റെ സൈനീക, സാമ്പത്തിക കേന്ദ്രങ്ങള്‍ ഒരേ സമയം വെല്ലുവിളിക്കപ്പെടുന്നത്.

Be Sociable, Share!

• 

Tags: Afghanistan, al-Qaeda, imperialism, International, Iraq, Middle East, MJS, Terrorism, US