ഡയറി: പത്മാ നദിയിലെ ഫെറിയാത്ര

Be Sociable, Share!

• 

അഭിലാഷ് ടി

ജെസ്സോറിലെ വയലുകള്‍

അതിര്‍ത്തിക്കപ്പുറത്ത് ഒരു പുതിയ ജീവിതം കരുപ്പിടിപ്പിക്കുന്ന ജനതയാണുള്ളത്. കിഴക്കന്‍ ബംഗാളിന്റെ മോചനത്തിനായി ‘ആര്യാവര്‍ത്ത’ത്തില്‍ നിന്നും ഇന്ദിര പറഞ്ഞുവിട്ട ടാങ്കുകളും ‘സാമുകളും’ ഉഴുതുമറിച്ച ഭൂമിയില്‍ നെല്ലും ഗോതമ്പും വിളയുന്നു. ബെനാപോളില്‍ നിന്നും ജെസ്സോര്‍ വരെയുള്ള യാത്രയില്‍ ഇരുവശങ്ങളിലും നെല്‍ പാടങ്ങള്‍ മാത്രമേ കാണാന്‍ കഴിയൂ. റോഡിനു സമാന്തരമായി കൊല്ക്കത്ത-ധാക്ക റെയില്‍ പാത നമ്മെ അനുധാവനം ചെയ്യുന്നു, ചിലപ്പോള്‍ റോഡിനു കുറുകെ വന്ന് സാന്നിധ്യമറിയിക്കുന്നു, മറ്റുചിലപ്പോള് മരക്കൂട്ടങ്ങള്ക്കിടയില്‍ ഒളിച്ചുകളിക്കുന്നു. കുന്നുകളുടെയും മലകളുടെയും കാലം അവസാനിച്ചിരിക്കുകയാണ്. നാലു ദിക്കുകളിലും വിശാലമായ സമതലങ്ങള്‍ ചരിത്രത്തിന്റെ നൊമ്പരങ്ങളെ മറന്ന് പുതിയ വസന്തത്തിനു കാതോര്ക്കുന്നു.

റോഡിന് ഇരുവശവും പാര്‍ക്ക് ചെയ്തിരിക്കുന്ന ടോയോട്ട കൊറോള കാറുകളൊഴിച്ച് ജെസ്സോര്‍ നഗരത്തിന് പുതിയതായൊന്നും അവകാശപ്പെടാനുണ്ടെന്ന് തോന്നുന്നില്ല. സൈന്‍ ബോര്ഡുകളും, പേരുകളും പരസ്യങ്ങളുമെല്ലാം ബംഗാളി ഭാഷയില്‍ മാത്രം. പതിനഞ്ചു (1975-1990) വര്ഷം നീണ്ടു നിന്ന പട്ടാളഭരണവും, അവര്‍ തന്നെ സൃഷ്ടിച്ച രാഷ്ട്രീയ കക്ഷിയായ ബംഗ്ലാദേശ് നാഷണലിസ്റ്റ് പാര്‍ടിയുടെ (BNP) ‘ജനാധിപത്യ’ ഭരണവും ബംഗാളി ഭാഷയെ മാത്രം പ്രോത്സാഹിച്ചപ്പോള്‍ ബംഗ്ലാദേശികള്‍ക്ക് നഷ്ടപ്പെട്ടത് വിശാലമായ ബാഹ്യലോകവും, അതിന്റെ സാധ്യതകളുമായിരുന്നു. അതിലേക്ക് പിന്നീട് വരാം.

തോളദ്യയിലേക്ക്
പെട്രാപോളിലെ എമിഗ്രേഷന്‍ യുദ്ധത്തിന്റെ ക്ഷീണം കൊണ്ടാവാം വോള്വൊയുടെ കുളിര്മയില്‍ വളരെപ്പെട്ടന്ന് തന്നെ ഉറങ്ങിപ്പോയി. ഏറെ നേരമായി ആരെയോ കാത്തു കിടക്കുന്ന ഒരു നിശ്ചലതയിലേക്ക് പിന്നീട് കണ്ണു തുറന്നപ്പോള്‍ കണ്ടത് ഒരു സമുദ്രത്തിന്റെ മധ്യേ നിശ്ചലമായി കിടക്കുന്ന ബസിനെയാണ്. ബസിനുള്ളില്‍ ഞങ്ങള്‍ ഒഴികെ യാത്രക്കാരാരുമില്ല! മരണഭീതി കൊണ്ടുവന്ന ഉള്ക്കിടിലമായിരുന്നു ബസ് ജീവനക്കാരനോട് “ഭായ്സാബ് ക്യാ ഹുവാ?” എന്ന് ചോദിക്കാന് പ്രേരിപ്പച്ചത്.  ആഘോഷത്തിമിര്പ്പിനിടയില്‍ പാതികത്തി നിലത്തുകിടന്ന കമ്പിത്തിരിയി ല് ചവിട്ടിയ കൊച്ചുകുട്ടിയുടെ അനുഭവം. ധാക്കയിലേക്കുള്ള ബസ് കയറിയ വിവരം കൂട്ടുകാരെ ഒന്നു വിളിച്ചു പറയാനുള്ള സാവകാശം പോലും കിട്ടിയിരുന്നില്ല, അതിനിടയിലാണ് ബസ് സമുദ്രത്തില്‍ വീണിരിക്കുന്നത്. “സാബ് വി ആര്‍ ക്രോസിംഗ് എ റിവര്‍” ബസ് ജീവനക്കാരന് മറുപടി പറഞ്ഞു.  കഥ ഇതാണ്, മധ്യ ബംഗ്ലാദേശിലെ ഏറ്റവും വലിയ നദികളിലൊന്നായ പത്മാ നദി മുറിച്ച് കടക്കുന്ന ഒരു ഫെറിയിലാണ് ഞങ്ങളിപ്പോള്‍. ഫെറി സര്‍വീസ് നടത്തുന്ന ഈ പ്രദേശത്തിന്റെ പേര് തോളദ്യ എന്നാണ്. പുറം കാഴ്ച്ചകള്‍ കാണാന്‍ സഹയാത്രികര്‍ എല്ലാവരും തന്നെ ഫെറിയുടെ ഡെക്കിലേക്ക് പൊയിക്കഴിഞ്ഞിരുന്നു.

ധാക്കാ-കൊല്‍ക്കത്ത തീവണ്ടിപ്പാളം

ഹിമവാപിനികളെയും വഹിച്ച് ആര്‍ത്തുവരുന്ന ഗംഗയെ അതിര്‍ത്തിയില്‍ ഇന്ത്യ ഫരാക്കാ അണക്കെട്ട് കൊണ്ട് തടഞ്ഞു നിര്‍ത്തി ആവശ്യമുള്ള വെള്ളമെടുത്ത ശേഷം ബാക്കിയുള്ളത് ബംഗ്ലാദേശിനു നല്‍കുന്നു. അങ്ങിനെ വരുന്ന ശോഷിച്ച നദിയുടെ ഞരമ്പില്‍ നിന്നുമാണ് പത്മ പിറക്കുന്നത്. കൈവഴികളായി സ്വയം പിണങ്ങിമാറുകയും പിന്നെ രാജ്യത്തിന്റെ മധ്യത്തിലുള്ള ജില്ലയായ മണിക്ഗന്ജ്ജിന്റെ തെക്കെത്തുമ്പോള്‍ പുതിയ കൂട്ടുകാരിയായ കാളിഗംഗയുമായി സംഗമിച്ച് പത്മ ശക്തിപ്രാപിക്കുന്നു.. ഒടുവില്‍ ഇവര്‍ രണ്ടും ചേര്‍ന്ന് രാജധാനിയായ ധാക്കയ്ക്കടുത്തെത്തി ഷിതാലക്ഷ്യ നദിയുമായി ചേര്‍ന്ന് രാജകീയമായിത്തന്നെ തങ്ങളുടെ പങ്കുമായി തെക്ക് മേഘനയിലേക്കും, പിന്നെ ബംഗാള്‍ ഉള്‍ക്കടലിലേക്കും കുതിക്കുന്നു.

ബംഗ്ലാദേശിന്റെ ചോരയും കണ്ണീരുമായ പത്മാനദി. ഫെറിയുടെ ഡക്കില്‍ നിന്നുള്ള ദൃശ്യം.

ജെസ്സൊറില്‍ നിന്നും ധാക്കയിലേക്ക് ബസ് മാര്‍ഗം പോവുന്നവര്‍ പത്മാ നദിയെ  തൊളദ്യയില്‍ വച്ച് മറികടക്കേണ്ടതുണ്ട്. മുന്‍പറഞ്ഞപോലെ കാളിഗംഗയുമായി സംഗമിച്ച നദി ഇവിടെ അതിന്റെ എല്ലാ പ്രൗഢിയോടും കൂടി തന്നിഷ്ടത്തിനൊഴുകുന്നു. തൊളദ്യയില്‍ പത്മ ചോരയും, കണ്ണീരും, ജീവനുമാണ്. മഴമാസങ്ങളില്‍ തന്നിഷ്ടത്തിന് സമതലങ്ങളിലൂടെയും, കൃഷിഭൂമിയിലൂടെയും കയറിയൊഴുകി പ്രകൃതിയുടെ സന്തുലനം തന്നെ മാറ്റുന്ന നദി ചിലപ്പോള്‍ പുതിയ ദ്വീപുകള്‍ തന്നെ സൃഷ്ടിക്കുന്നു.  വെള്ളപ്പൊക്കക്കെടുതിയില്‍ വീടുകളും കൃഷിനിലങ്ങളും വിട്ട് മറ്റു നാടുകളിലേക്ക് ജീവനും കൊണ്ട് രക്ഷപെട്ടവര്‍ തിരികെ വരുമ്പോള്‍ കാണുന്നത് പുതിയ മണല്‍ തിട്ടകളും ദ്വീപുകളുമായിരിക്കും. പിന്നെ മണല്‍ത്തിട്ടുകള്‍ക്കും തൊളദ്യ ഉപേക്ഷിച്ചു പോയ എക്കല്‍ നിക്ഷേപങ്ങള്‍ക്കും വേണ്ടിയുള്ള യുദ്ധമാണ്. ഒടുവില്‍ ആയുധബലമുള്ളവര്‍ മാത്രം വിജയിക്കുമ്പോള്‍ പരാജതിരുടെ ചേതനയറ്റ ശരീരങ്ങള്‍ പത്മയിലെ ബോവല്‍ മീനുകള്‍ കൊത്തിവലിക്കും. നദി ഗതി മാറിയൊഴുകുമ്പോഴൊക്കെ ഈ ചരിത്രം ആവര്‍ത്തിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും. നദിയുടെ  ഈ കടന്നുകയറ്റവും അനുസരണക്കേടും കാരണം ഈ മേഖലയില്‍ നദിക്ക് കുറുകെ ഒരു പാലം നിര്‍മിക്കാമെന്ന ആശയവും സാധ്യമല്ല. അതുകൊണ്ട് തന്നെയാണ് ഫെറി എന്ന ആശയത്തില്‍ സര്‍ക്കാര്‍ കുരുങ്ങിക്കിടക്കുന്നത്. പെട്രാപോളില്‍ നിന്നും ധാക്കയിലെത്താന്‍ റോഡുമാര്‍ഗം ഈയൊരു  വഴിമാത്രമേ ഉള്ളന്നിരിക്കെ, ധാക്കയെ മോചിപ്പിക്കാന്‍ ഇന്ത്യയില്‍ നിന്നും പുറപ്പെട്ട സൈന്യവും ഒരുപക്ഷേ ഇതുവഴിയായിരിക്കും കടന്നുപോയിരിക്കുക.

തൊളദ്യയിലെ ഫെറി

ഫെറിജീവിതം
ബസിന് പുറത്തുള്ള ഫെറിയുടെ ഡെക്ക് മറ്റൊരു ലോകമാണ്, ചിലപ്പോഴൊക്കെ ജീവിതവും. നദിയില്‍ നിന്നും ചൂണ്ടലില്‍ കൊളുത്തി വലിച്ച് പുറത്തെടുത്ത ഹിത്സയും, ചിതാല്‍ മത്സ്യങ്ങളുമായി ഡെക്കില്‍ നില്‍ക്കുന്ന  മുക്കുവര്‍ വാഹനത്തില്‍ നിന്നിറങ്ങുന്നവരോട് ഇടതടവില്ലാതെ സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കും. മറ്റു ചിലര്‍ ജീവനുള്ള ആമകളെയും കൊണ്ടാവും വരിക. മിന്നിത്തിളങ്ങുന്ന പുറം തോലുള്ള ഓറഞ്ചുകള്‍ വില്ക്കുന്ന  കച്ചവടക്കാരന്റെ അരുകില്‍ അയാളുട ഒരു വയസ് പ്രായം തോന്നുന്ന കുട്ടി ശാന്തമായി ഉറങ്ങുന്നുണ്ടാവും. തൊട്ടപ്പുറത്ത് പൂക്കള്‍ വില്ക്കുന്ന അയാളുടെ ഭാര്യ വാഹനങ്ങളില്‍ നിന്നിറങ്ങിയ ബംഗാളി കൊച്ചമ്മമാരുമായി ഒരു മുഴം പൂവിന്റെ വിലയിന്മേല്‍ വിട്ടുകൊടുക്കാനാത്ത ചങ്കൂറ്റവുമായി തര്‍ക്കിക്കുന്നു, ശേഷം ഇത്രയും പൂക്കള്‍ ഇവിടെയെത്തിച്ചതിന്റെ പിന്നിലെ യാതനകളെക്കുറിച്ച് പതം പറയുന്നു. അപ്പോഴേക്കും നാം നദിയുടെ മധ്യേ എത്തിയിട്ടുണ്ടാവും. ഫെറിയുടെ ഓരങ്ങളിലിരുന്നു ചൂണ്ടലിട്ടവര്‍ക്ക്  പുതിയ മത്സ്യങ്ങളെ കിട്ടാന്‍ തുടങ്ങുന്നതോടെ ജനശ്രദ്ധ അവിടേക്ക് തിരിയും. ചൂണ്ടലില്‍ പിടയുന്ന മീനുകള്‍ക്ക് മോഹവില നല്കാന്‍ ആരും തയാറാവും. അപ്പോഴേക്കും ഡെക്കിലെ തട്ടുകടയില്‍ നിന്നും പൊരിച്ച ഹിത്സയുടെ മണം വന്നുതുടങ്ങും. പൂവുകളെയും, പച്ചമത്സ്യത്തെയും ഉപേക്ഷിച്ച് ജനം തട്ടുകടയിലേക്ക് ഇരമ്പും. കല്ക്കരി അടുപ്പുകളുടെ മുകളില്‍ മൊരിയുന്ന ഹിത്സയെ പാതി വിഴുങ്ങിക്കഴിയുമ്പോഴേക്കും ഒരു മണിക്കൂര്‍ നീണ്ടു നിന്ന ഫെറിയാത്ര അവസാനിച്ചു കഴിഞ്ഞിരിക്കും. ഇനി മൂന്നര മണിക്കൂറുകള്‍ കൂടി കഴിഞ്ഞാല്‍ രാജധാനിയിലെത്താം. (അവസാനിക്കുന്നില്ല)

ഡയറി: അതിര്‍ത്തി പ്രദേശങ്ങള്‍

Be Sociable, Share!

• 

Tags: Abhilash T, Bangladesh, Diary, Travel