വഴി തെറ്റിയ വിപ്ലവം

Be Sociable, Share!

• 

കേണല്‍ മുഹമ്മര്‍ ഗദ്ദാഫിക്ക് ടുണീഷ്യയിലേയും ഈജിപ്തിലേയും ഏകാധിപതികളുടെ ഗതി വരുമെന്നു കരുതിയവര്‍ക്ക് തെറ്റുപറ്റിയെന്നു തെളിയിക്കുന്ന വാര്‍ത്തകളാണ് ലിബിയയില്‍ നിന്നും വരുന്നത്. ഈജിപ്തില്‍ ഹോസ്നി മുബാറക് ആധികാരത്തില്‍ നിന്നും പുറത്താക്കപ്പെട്ടതിനു ശേഷം ശക്തിപ്പെട്ട ലിബിയയിലെ ജനകീയ പ്രക്ഷോഭം ആദ്യദിനങ്ങളില്‍ ലോകത്തിനു പ്രതീക്ഷ നല്‍കിയെങ്കിലും, പിന്നീട് ഊര്‍ജം നഷ്ടപ്പെട്ട ഒരു സൈനീക പ്രതിപക്ഷമായി ചുരുങ്ങുന്നതാണ് കണ്ടത്. കിഴക്കന്‍ ലിബിയ മൊത്തമായും, തന്റെ സൈന്യത്തിലെ ഒരു പ്രധാന വിഭാഗവും (ഏതാനും മന്ത്രിമാരുള്‍പ്പെടെ) പ്രക്ഷോഭകാരികള്‍ക്കൊപ്പം ചേര്‍ന്നിട്ടും, അന്താരാഷ്ട്ര സമൂഹം ഉപരോധങ്ങളും ഭീഷണികളുമായി രംഗത്തിറങ്ങിയിട്ടും അധികാരത്തിലുള്ള ഗദ്ദാഫിയുടെ പിടി മുറുകുകയാണ് ചെയ്തത്. എന്തു കൊണ്ട് ഈജിപ്ത് ലിബിയയില്‍ ആവര്‍ത്തിക്കപ്പെട്ടില്ല എന്ന ചോദ്യത്തിന് പരിമിതമായ ഉത്തരങ്ങള്‍ ഇന്നുണ്ട്. എന്നാല്‍ അതിനേക്കള്‍ വലുതും പ്രധാനവുമാണ് ലിബിയയിലെ സാഹചര്യം ലോകത്തിനു മുന്നിലേക്കിടുന്ന ചോദ്യങ്ങള്‍.

ഈജിപ്തിലേത് ഈ നൂറ്റാണ്ടിലെ ഏറ്റവും ശക്തമായ ജനകീയ പ്രക്ഷോഭമായിരുന്നു. അതു പെട്ടെന്നൊരു ദിവസം പൊട്ടിപ്പുറപ്പെട്ടതല്ല. കാലങ്ങളായി ഈജിപ്തില്‍ മുബാറക് ഭരണത്തിന് ശക്തമായ പ്രതിപക്ഷമുണ്ടായിരുന്നു. പരിമിതമെങ്കിലും, ചലനാത്മകമായ ഒരു ഭരണകൂട-വിരുദ്ധ മുന്നേറ്റമുണ്ടായിരുന്നു. ഇതാണ് അനുകൂലമായ ചരിത്രസാഹചര്യത്തില്‍ ഒരു വന്‍ ജനകീയ പ്രക്ഷോഭമായി മാറുന്നത്. ലിബിയയില്‍ ഗദ്ദാഫി പോലെയായിരുന്നില്ല ഈജിപ്തില്‍ മുബാറക്. ലിബിയയില്‍ ഗദ്ദാഫിയാണ് ഭരണകൂടം. ഗദ്ദാഫിയാണ് പട്ടാളം. ഗദ്ദാഫി തന്നെയാണ് ഒരര്‍ത്ഥത്തില്‍ സിവില്‍ സമൂഹവും. എന്നാല്‍ താരതമ്യേന സ്വതന്ത്രമായ മാധ്യമങ്ങളും ശക്തമായ പ്രതിപക്ഷവും തൊഴിലാളിവര്‍ഗ പ്രസ്ഥാനങ്ങളുമുള്ള ഈജിപ്തിന്റെ സ്ഥിതി തീര്‍ത്തും വ്യത്യസ്തമായിരുന്നു. മുബാറക്കിന്റെ ഭരണകൂടത്തോളം തന്നെ, അല്ലെങ്കില്‍ അതിനേക്കാളേറെ, സ്വാധീനമുണ്ടായിരുന്നു ഈജിപ്തിലെ പട്ടാളത്തിന്. അതിന്റെ  സഹായത്തോടെയാണ് മുബാറക് ഈ അറബ് രാജ്യത്തെ 30 വര്‍ഷം തന്റെ മുഷ്ടിക്കുള്ളില്‍ നിര്‍ത്തിയത്. ഇങ്ങനെ സ്വേഛാധിപതിയെ താങ്ങി നിര്‍ത്തിയിരുന്ന എല്ലാ ഏജന്‍സികളിലേക്കും നുഴഞ്ഞുകയറാന്‍ കഴിഞ്ഞു എന്നതായിരുന്നു ഈജിപ്ഷ്യന്‍ മുന്നേറ്റത്തിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ പ്രത്യേകത. ഫെബ്രുവരി 1ലെ ‘മില്യണ്‍ മാര്‍ച്ചി’ന്റെയന്ന് ജനങ്ങള്‍ക്കെതിരെ ആയുധം പ്രയോഗിക്കില്ല എന്ന ഈജിപ്ഷ്യന്‍ പട്ടാളത്തിന്റെ പ്രസ്താവന തന്നെ മുബാറക്കിന്റെ വിധിയെഴുതിയിരുന്നു. പട്ടാളത്തിനു പുറമേ, പൊലീസിലേക്കും, ഉദ്യോഗസ്ഥരിലേക്കും, തൊഴിലാളികളിലേക്കും ഒരുപോലെ സമരം പടര്‍ന്നപ്പോള്‍ മുബാറക്കിനു മുന്നില്‍ സ്ഥാനമൊഴിയുക എന്നതല്ലാതെ മറ്റു വഴികളൊന്നുമുണ്ടായിരുന്നില്ല. ടുണീഷ്യയിലെ സ്ഥിതിയും വ്യത്യസ്തമായിരുന്നില്ല. സമരത്തെ അടിച്ചമര്‍ത്താന്‍ ആവശ്യപ്പെട്ട പ്രസിഡന്റ് ബെന്‍ അലിയോട് സൈന്യം പറഞ്ഞത് ജനങ്ങള്‍ക്കെതിരെ തങ്ങള്‍ ശക്തിയുപയോഗിക്കില്ലെന്നാണ്. അപകടം തിരിച്ചറിഞ്ഞ ബെന്‍ അലി അധികം വൈകാതെ രാജ്യം വിട്ടോടി.

ബെന്‍ അലിയുടെ നിഷ്കാസനത്തിനു ശേഷമാണ് ഈജിപ്തില്‍ സമരം ശക്തിപ്പെട്ടതെങ്കില്‍, മുബാറക് രാജി വച്ചതിനു ശേഷമാണ് ലിബിയയില്‍ ജനം തെരുവിലിറങ്ങുന്നത്. ആവശ്യം ഒന്നു തന്നെയായിരുന്നു; കഴിഞ്ഞ 41 വര്‍ഷങ്ങളായി എണ്ണസമ്പന്നമായ ഈ വടക്കനാഫ്രിക്കന്‍ രാജ്യത്തെ മര്‍ദിതഭരണത്തില്‍ തളച്ചിട്ടിരിക്കുന്ന ഗദ്ദാഫിയുടെ രാജി. 1969ലാണ് അന്നു ഇരുപത്തിയേഴുകാരനായ ഗദ്ദാഫി രാജാവ് ഇദ്രിസിനെ ഒരു രക്തരഹിത വിപ്ലവത്തിലൂടെ അട്ടിമറിച്ചുകൊണ്ട് ലിബിയയുടെ സാരഥ്യമേറ്റെടുക്കുന്നത്. മൊണാര്‍ക്കിക്കെതിരായുള്ള സമരമായി അന്നത് വ്യാഖ്യാനിക്കപ്പെട്ടു. ഈജിപ്ഷ്യന്‍ പ്രസിഡന്റ് ജമാല്‍ അബ്ദെല്‍ നാസറിനെയും, അദ്ദേഹത്തിന്റെ പാന്‍-അറബിസ്റ്റ് പ്രത്യശാസ്ത്രത്തേയും ഒരുപോലെ പിന്‍തുടര്‍ന്ന ഗദ്ദാഫി ശീതയുദ്ധത്തില്‍ സോവിയറ്റ് പാളയത്തിലാണ് ചെന്നെത്തിയത്. 1970 അവസാനത്തോടെ എകദേശം 25,000 ഇറ്റലിക്കാരെ (ലിബിയ 1911-41 കാലയളവില്‍ ഇറ്റാലിയന്‍ കോളനിയായിരുന്നു) രാജ്യത്തു നിന്നും പുറത്താക്കിയിരുന്നു. മാത്രമല്ല, അമേരിക്കന്‍ ബ്രിട്ടീഷ് പട്ടാള കേന്ദ്രങ്ങള്‍ അടച്ചു പൂട്ടുകയും ട്രിപ്പോളിയിലെ കാത്തലിക് കത്തീഡ്രല്‍ ജമാല്‍ അബ്ദെല്‍ നാസര്‍ മോസ്ക് ആയി മാറ്റുകയും ചെയ്തു. 1970ല്‍ മരിക്കുന്നതിനു മുന്‍പ് ഗദ്ദാഫിയെ പറ്റി നാസര്‍ പറഞ്ഞത് ഇപ്രകാരമാണ്: “ഗദ്ദാഫിയെ എനിക്കിഷ്ടമാണ്. അയാളുടെ പ്രായത്തില്‍ ഞാനും ഇതുപോലെ തന്നെയായിരുന്നു.”

തുടര്‍ന്നുള്ള ഗദ്ദാഫി ഭരണകാലം സംഭവബഹുലമായിരുന്നു. അടിച്ചമര്‍ത്തലും, യുദ്ധങ്ങളും, തീവ്രവാദാക്രമണങ്ങളും കൊണ്ട് മുഖരിതമായ പതിറ്റാണ്ടുകള്‍. ചാഡില്‍ നടത്തിയ പട്ടാള ഇടപെടലുകള്‍ (1972, 1980), ലണ്ടനിലെ ലിബിയന്‍ എംബസിയില്‍ നടന്ന വെടിവെപ്പ് (1984), ലോക്കര്‍ബീ ബോംബിംഗ് (1988) എന്നിങ്ങനെ ഗദ്ദാഫി ഭരണകാലത്തെ അടയാളപ്പെടുത്തുന്ന കുപ്രസിദ്ധ സംഭവങ്ങള്‍ അനവധി. ഗദ്ദാഫിക്ക് നിലനില്പായിരുന്നു പ്രശ്നം. നാസറിന്റെ പിന്‍ഗാമി അന്‍വര്‍ സദാത്ത് അമേരിക്കയും ഇസ്രയേലുമായടുത്തപ്പോഴാണ് ഗദ്ദഫി പൂര്‍ണമായും സോവിയറ്റ് ചേരിയിലേക്കു നീങ്ങുന്നത്. സോവിയറ്റ് യൂണിയനാവട്ടെ, ഈജിപ്ത് പടിഞ്ഞാറന്‍ ചേരിയിലേക്കു മാറിയതിനു ശേഷം കണ്ടെത്തിയ വടക്കനാഫ്രിക്കന്‍ ഉപഗ്രഹരാജ്യമായിരുന്നു ലിബിയ. എന്നാല്‍ സോവിയറ്റ് യൂണിയന്റെ തകര്‍ച്ചയ്ക്കു ശേഷമാണ് ഗദ്ദാഫിയുടെ ആശങ്കകള്‍ പെരുകുന്നത്. പടിഞ്ഞാറന്‍ ലോകത്തെ പിണക്കി തുടരാനാകില്ലെന്നു തിരിച്ചറിഞ്ഞ ‘മിഡില്‍ ഈസ്റ്റിലെ ഭ്രാന്തന്‍ നായ്*’ ഭീകരതക്കെതിരെ യുദ്ധപ്രഖ്യാപനം നടത്തി അമേരിക്കയോടടുത്തു. ‘കൂട്ടനശീകരണായുധങ്ങള്‍’ നിര്‍മിക്കാനുള്ള പദ്ധതി പൂര്‍ണമായും ഉപേക്ഷിക്കുകയും, ലോക്കര്‍ബി ആക്രമണത്തിനിരയായവര്‍ക്ക് നഷ്ടപരിഹാരം നല്‍കാന്‍ തീരുമാനിച്ചതിനും ശേഷം ഗദ്ദാഫി പടിഞ്ഞാറിനു വേണ്ടപ്പെട്ടവനായി. ലിബറല്‍ ജനാധിപത്യത്തിന്റെ കാവലാളെന്നു സ്വയം വിശേഷിപ്പിച്ച ജോര്‍ജ് ബുഷ് ജൂനിയര്‍ മെരുങ്ങിയ ഗദ്ദാഫിയെ രണ്ടു കയ്യും നീട്ടി സ്വീകരിച്ചു. ഇറ്റാലിയന്‍ എണ്ണകമ്പനി ‘എനി’ വീണ്ടും ലിബിയയില്‍ വന്‍നിക്ഷേപങ്ങളിറക്കി. മറ്റു പടിഞ്ഞാറന്‍ എണ്ണഭീമന്മാര്‍ക്കും കൊയ്ത്തുകാലം തുടങ്ങി.

ഇതായിരുന്നു ഗദ്ദാഫിയുടെ വിദേശനയമെങ്കില്‍, ആഭ്യന്തര രാഷ്ട്രീയത്തില്‍ തികഞ്ഞ കൗശലക്കാരനും, മര്‍ക്കടനുമായിരുന്നു കേണല്‍. ഗദ്ദാഫിയുടെ അധികാരത്തെ ചോദ്യം ചെയ്യുന്ന ഭരണകൂട സ്ഥാപനങ്ങളൊന്നും ലിബിയയിലുണ്ടായില്ല. ലിബിയന്‍ പട്ടാളത്തെ പോലും ഗദ്ദാഫി വിഭജിച്ചു നിര്‍ത്തി. അമ്പതിനായിരം സൈനികരുള്ള ഔദ്യോഗിക പട്ടാളത്തെ പൂര്‍ണ വിശ്വാസമില്ലാത്തതു കൊണ്ടാവണം 10,000-20,000 വരുന്ന ഒരു സ്വകാര്യ സൈന്യത്തെ ഗദ്ദാഫി വാര്‍ത്തെടുത്തത്. ഇതിന്റെ നേതൃത്വം ഗദാഫിക്കു നേരിട്ടോ, അല്ലെങ്കില്‍ മക്കള്‍ക്കോ ആണ്. ഇതിനു പുറമേ ആഫ്രിക്കയില്‍ നിന്നും കൂലിപ്പട്ടാളക്കാരെ എപ്പോള്‍ വേണമെങ്കിലും ലിബിയയിലേക്ക് ഇറക്കുമതി ചെയ്യുകയും ചെയ്യാം. സംഘടിതമായ ഒരു പ്രതിപക്ഷം ലിബിയയില്‍ ഒരിക്കലും ഉണ്ടായിട്ടില്ല. തലപൊക്കാന്‍ ഭരണകൂടം സമ്മതിച്ചിട്ടില്ല എന്നു പറയുന്നതാകും കൂടുതല്‍ ശരി. 1970-80 കാലയളവില്‍ എണ്ണവ്യാപാരത്തില്‍ നിന്നുള്ള ലാഭമുപയോഗിച്ച് പല ക്ഷേമപ്രവര്‍ത്തനങ്ങളും നടപ്പാക്കന്‍ ഭരണകൂടം ശ്രമിച്ചിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ, 1990കളില്‍ മറ്റേതു വടക്കനാഫ്രിക്കന്‍ രാജ്യത്തേയും പോലെ നവലിബറല്‍ നയങ്ങളെ പിന്‍പറ്റുകയാണ് കേണലും ചെയ്തത്. ഒരു ഭാഗത്ത് ഭരണകൂടത്തിന്റെ മുഷ്കുപയോഗിച്ച് ജനങ്ങളെ ക്രൂരമായി അടിച്ചമര്‍ത്തുക, മറുഭാഗത്ത് അതേ ഭരണകൂടം സാമൂഹ്യസുരക്ഷയില്‍ നിന്നും പിന്‍മടങ്ങുക എന്ന ടിപ്പിക്കല്‍ മുതലാളിത്ത ഏകാധിപത്യ സ്റ്റേറ്റായി ഗദ്ദാഫി സ്വയം മാറുകയായിരുന്നു 1990കള്‍ മുതല്‍ക്കിങ്ങോട്ട്. അതുകൊണ്ട് തന്നെയാവണം 2002ലെ അമേരിക്കന്‍ സാമ്രാജ്യവുമായുള്ള ഗദ്ദാഫിയുടെ സന്ധി ആരേയും ഞെട്ടിക്കാതിരുന്നതും.

ഇപ്പോഴത്തെ ജനകീയ ഉയിര്‍ത്തെഴുന്നേല്പ് ഈ സാഹചര്യത്തില്‍ വേണം മനസിലാക്കാന്‍. പക്ഷേ ഈജിപ്തിനെ അപേക്ഷിച്ച്, ലിബിയയില്‍ ഒരു പ്രതിപക്ഷമോ, പ്രതിപക്ഷമുണ്ടാവാനിടയുള്ള പൊതുഇടമോ (public sphere) ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ഗദ്ദാഫിയുടെ മര്‍ദിത ഭരണത്തിനെതിരെ ഉയര്‍ന്ന പ്രക്ഷോഭത്തെ രാജ്യം മുഴുവന്‍ ആളിപ്പടരുന്ന ഒരു ജനകീയ കലാപമായി മാറ്റിയെടുക്കാനും പ്രക്ഷോഭകാരികള്‍ക്കായില്ല. സമരത്തിന് ശക്തമായ ഒരു നേതൃത്വമോ, വിപ്ലവകരമായ അജന്‍ഡയോ ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. സര്‍വോപരി, ലിബിയന്‍ പട്ടാളത്തിന്റെ മുഴുവന്‍ പിന്തുണ നേടാനും പ്രക്ഷോഭകാരികള്‍ക്കായില്ല. ആറായിരത്തോളം പട്ടാളക്കാര്‍ കൂറുമാറി കലാപകാരികള്‍ക്കൊപ്പം ചേര്‍ന്നെന്നാണ് റിപോര്‍ട്ട്. എന്നാല്‍ ഇതില്‍ തന്നെ പലരും ഗദ്ദാഫിയുടെ സൈന്യത്തിനെതിരെ ആയുധമെടുത്ത് പൊരുതാന്‍ തെയ്യാറല്ലെന്ന് വാര്‍ത്തകള്‍ പറയുന്നു. കലാപകാരികളുടെ സിവിലിയന്‍ നേതൃത്വത്തിനും, വിമതപട്ടാളക്കാര്‍ക്കുമിടയിലുള്ള രൂക്ഷമായ അഭിപ്രായ വ്യത്യാസങ്ങള്‍ ചെറുത്തു നില്പിനെ കൂടുതല്‍ ദുര്‍ബലമാക്കിയിട്ടുണ്ട്.

ഒരു മര്‍ദിത ഭരണകൂടത്തെ കട പുഴക്കിയെറിയണമെങ്കില്‍ അതിനെ താങ്ങി നിര്‍ത്തുന്ന വിവിധ ഏജന്‍സികളിലേക്ക് ജനകീയ കലാപം പടരേണ്ടതുണ്ട് എന്നതാണ് ഈജിപ്തില്‍ നിന്നും ലിബിയയിലേക്കു പടര്‍ന്ന പ്രക്ഷോഭം നല്‍കുന്ന പാഠം. അത്തരം വ്യാപ്തിയിലുള്ള ഒരു പ്രക്ഷോഭമായിരുന്നില്ല ലിബിയയിലേത് എന്നതാണ് ഇപ്പോള്‍ മനസിലാക്കാന്‍ കഴിയുന്നത്. എങ്ങിനെയാണ് ജനകീയ സമരത്തിന് ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിന്റെ രൂപം കൈവന്നതെന്ന് കൃത്യമായി മനസിലാക്കാന്‍ ഇനിയും സമയമെടുത്തേക്കും. ലിബിയയുടെ ഭാവി ഇരുട്ടിലാണ്. തുടക്കത്തില്‍ പതറിയ ഗദ്ദാഫി ഇപ്പോള്‍ തിരിച്ചടിക്കുന്നു. ഈ കുറിപ്പെഴുതുമ്പോള്‍ വിമതരുടെ കയ്യില്‍ നിന്നും സാവിയ പട്ടണം ഗദ്ദാഫി തിരിച്ചെടുത്തു കഴിഞ്ഞു. എണ്ണ ശുദ്ധീകരണശാലകളുള്ള റാസ് ലനുഫാണ് പട്ടാളത്തിന്റെ അടുത്ത ലക്ഷ്യം. തുറമുഖ നഗരങ്ങളും, എണ്ണകേന്ദ്രങ്ങളും തിരിച്ചു പിടിച്ചു കഴിഞ്ഞാല്‍ തന്നെ പടിഞ്ഞാറന്‍ ലിബിയയുടേ മേലുള്ള തന്റെ പിടി മുറുകി തന്നെയിരിക്കുമെന്ന് ഗദ്ദാഫി കണക്കു കൂട്ടുന്നുണ്ടാവണം. അതു തന്നെയായിരിക്കും കേണലിന്റെ ലക്ഷ്യവും. പടിഞ്ഞാറന്‍ ലിബിയയില്‍ ശക്തി കേന്ദ്രീകരിക്കുക. എന്നിട്ട്, വിമതരുടെ കേന്ദ്രമായ കിഴക്കോട്ട് പട്ടാളത്തെ അയയ്ക്കുക. റാസ് ലുനൂഫ് വീണാല്‍ ബ്രേഗയിലേക്ക് ആക്രമണം വ്യാപിപ്പിക്കാന്‍ ഗദ്ദാഫിക്കാവും. വിമതരേക്കാള്‍ സംഘടിതവും, സുസ്സജ്ജവുമാണ് ഗദ്ദാഫിയുടെ പട്ടാളം.

എത്ര കാലം കലാപകാരികള്‍ക്ക് പിടിച്ചു നില്‍ക്കാനാകുമെന്നാണ് സംശയം. അംഗബലത്തില്‍ ഒരുപക്ഷേ മുന്നിലായേക്കമെങ്കിലും ആയുധശക്തിയില്‍ ഒരുപാട് പിന്നിലാണ് വിമതസൈന്യം. ഗദ്ദാഫിയുടെ സുഖോയ് വിമാനങ്ങള്‍ ഏതു സമയവും കിഴക്കന്‍ തുറമുഖനഗരങ്ങളെ ലക്ഷ്യം വയ്ക്കാമെന്ന് റിപോര്‍ട്ടുകള്‍ പറയുന്നു. പക്ഷേ, ഈ കുഴപ്പങ്ങള്‍ക്കെല്ലാം നടുവില്‍ നിന്നുകൊണ്ട് എണ്ണപ്പട്ടണമായ ബേഗ്രയില്‍ വിമതര്‍ നടത്തിയ ചെറുത്ത് നില്പ് ഗദ്ദാഫിക്കുള്ള മുന്നറിയിപ്പു കൂടിയാണ്. ബേഗ്ര പിടിച്ചെടുത്തെന്നവകാശപ്പെട്ട ഗദ്ദാഫി പട്ടാളത്തെ ഏതാനും മണിക്കൂറുകള്‍ക്കുള്ളിലാണ് വിമതര്‍ തുരത്തിയത്. ബെന്‍ഘാസി, ബേഗ്ര, തോബ്രുക്, ബെയ്ഡ എന്നീ ‘മോചിത’ പട്ടണങ്ങളെ കേന്ദ്രീകരിച്ചാണ് ചെറുത്തുനില്പ് ശക്തിപ്പെടുന്നത്. ഗദ്ദാഫിയുടെ വായുശക്തിയെ (air power) തകര്‍ത്താല്‍ കിഴക്കന്‍ ലിബിയ പിടിച്ചെടുക്കാന്‍ കേണലിന് ഒരിക്കലും കഴിയില്ലെന്ന് വിമതര്‍ കണക്കു കൂട്ടുന്നു. അതുകൊണ്ടാണ്, ‘വിമാനരഹിത മേഖല’യ്ക്കു (no-fly zone) വേണ്ടിയുള്ള മുറവിളി ശക്തമാവുന്നത്. ഇവിടെയാണ് ലിബിയയിലേക്കു കടക്കാന്‍ അമേരിക്കന്‍ പടിഞ്ഞാറന്‍ തെയ്യാറെടുക്കുന്നതും.

കുഴപ്പത്തിലായത് ഒരു സാധു ജനതയാണ്. നാലുപതിറ്റാണ്ടായി തുടരുന്ന മര്‍ദിതഭരണം സഹിക്കവയ്യാതെയാവണം ഗദ്ദാഫി അതിക്രൂരനാണെന്നറിഞ്ഞിട്ടും അവര്‍ പ്രക്ഷോഭത്തിനിറങ്ങി തിരിച്ചത്. പക്ഷേ, അതാകട്ടെ, ആഭ്യന്തരയുദ്ധത്തിലേക്ക് തെന്നി വീണിരിക്കുന്നു. നീണ്ടു നില്‍ക്കുന്ന ആഭ്യന്തര യുദ്ധം വേണോ, സാമ്രാജ്യത്വ അധിനിവേശം വേണോ എന്നതാണ് ലിബിയക്കാര്‍ക്കു മുന്നിലുള്ള സാധ്യതകള്‍. മറ്റൊരു ജനകീയ പ്രക്ഷോഭം രാജ്യത്തെമ്പാടുമായി ഉയിര്‍ത്തെഴുന്നേല്‍ക്കാത്ത പക്ഷം, ലിബിയക്കാര്‍ക്ക് വരാനിരിക്കുന്നത് തീരാദുരിതത്തിന്റെ നാളുകള്‍.

__

*1986 ഏപ്രില്‍ 9നു നടത്തിയ ഒരു പത്രസമ്മേളനത്തില്‍ അമേരിക്കന്‍ പ്രസിഡന്റ് റൊണാള്‍ഡ് റീഗനാണ് ഗദ്ദാഫിയെ ‘മിഡില്‍ ഈസ്റ്റിലെ ഭ്രാന്തന്‍ നായ്’ എന്ന് വിളിച്ചത്,

Be Sociable, Share!

• 

Tags: Arab world, Ben Ali, Egypt, Gaddafi, Libya, Mubarak, Tunisia